Güdük Minare ve Şeyh Hasan Bey Türbesi

Kısaca

• Yapı: Eretnaoğulları Devleti dönemine ait iki katlı türbe ve anıt mezar [1, 2].
• Tarih ve Bâni: 1347 yılında Eretna Devleti kurucusu Alâeddin Eretna tarafından, vefat eden büyük oğlu Şeyh Hasanbeg (Şeyh Hasan Bey) için yaptırılmıştır [1, 2].
• Adlandırma: Üstü yıkılmış veya kısa bir minareye benzetilen şeklinden ötürü halk arasında “Güdük Minare”, ayrıca “Dabas Tekkesi” ve “Şeyh Hasan Kümbeti” olarak da bilinmektedir [1, 2].
• Plan ve Malzeme: Kesme taştan kübik bir alt kısımla bunun üzerine oturan silindirik tuğla ikinci kısımdan oluşur [1]. Silindirik kısma geçiş tuğladan örülmüş 13 iri Türk üçgeniyle sağlanmıştır [1].
• Tezyinat: Tuğla örgüsünde baklava dilimi ve eski Türkler’de kullanılan uçları kıvrık haçı andıran gamalı haç motifleri, fîrûze sırlı kare tuğlalar, aşıkyolu motifli kuşak ve rûmî bezemeli koyu mavi çini levhalar yer alır [1].
• Kitâbe: Türbenin ortasında yer alan dikdörtgen lahdin üzerindeki altı parça halinde yazılmış kitâbeden başka bir inşa kitâbesi yoktur [1].

Neresi?

Güdük Minare, Sivas kent merkezinin hemen hemen tam ortasında, Dikilitaş Mahallesi Atatürk Caddesi üzerinde yer almaktadır [1]. Yapı Güdük Minare Mahallesi’nde de gösterilmektedir [2]. Günümüzde iyi durumdadır [1].

Uzun süre Şemseddin Sivâsî ailesine ait binalar içinde görülmüştür [1].

Tarihçe

Türbe, Eretnaoğulları’nın kurucusu Alâeddin Eretna tarafından 1347’de ölen büyük oğlu Şeyh Hasanbeg için yaptırılmıştır [1]. Beylikler Dönemi mimarisinin önemli örneklerinden biridir [2].

Türbenin ortasında yer alan dikdörtgen lahdin üzerindeki altı parça halinde yazılmış kitâbeden başka bir inşa kitâbesi bulunmamaktadır [1]. Türbede Şeyh Hasan Bey dışında başka mezarlar da bulunmaktadır [2].

Üstü yıkılmış veya kısa bir minareye benzetilen şeklinden ötürü bu adla anılan yapı, Dabas Tekkesi ve Şeyh Hasan Kümbeti olarak da bilinmektedir [1, 2].

Yapının örtü sistemi 1894 yılında ahşap kârgîr iken, 1969 yılı onarımında kurşunla kaplanarak konik külâhlı hale getirilmiştir [1, 2]. Türbe 1963, 1969, 1998 ve 2006 yıllarında onarımlar geçirmiştir [2]. Türbeye girişte bulunan demir parmaklıklar yenileme çalışmaları sonrasında yerleştirilmiştir [1].

Neye benziyor?

Güdük Minare, iri Türk üçgeni geçişleriyle Anadolu mimarisinde benzerlerinden farklılıklar gösteren iki katlı bir türbedir [1, 2].

• Kübik Alt Kısım ve Ölü Mahzeni: Yapı, kesme taştan kübik bir alt kısma sahiptir [1]. Alttaki ölü mahzeniyle üstteki kübik bölüm arasında yapıyı çepeçevre saran bir silme dizisi bulunmaktadır [1]. Mahzen karanlık olmayıp küçük bir menfez tarafından aydınlatılmaktadır [1]. Aslında burada başka menfezlerin de olduğu, ancak sonradan bunların kapatıldığı anlaşılmaktadır [1].
• 13 İri Türk Üçgeni: Silindirik kısma geçiş tuğladan örülmüş 13 iri Türk üçgeniyle sağlanmıştır [1]. Bu üçgenler süslemeye statik katkıda bulunmaktadır [1]. Bütün üçgenlerin iç taraflarında fîrûze sırlı kare tuğlalar görülmektedir [1]. Güney cephesinin iki köşesindeki boşluklarda araştırmacılar birer sütunçe bulunduğunu kabul etmektedir [1].
• Silindirik Tuğla Gövde ve Tezyinat: Kaidenin üzerine oturan silindirik gövde tuğladan örülmüştür [1, 2]. Tuğla örgüsünde baklava dilimi ve eski Türkler’de kullanılan uçları kıvrık haçı andıran gamalı haç motifleri meydana getirilmiştir [1]. Dikdörtgen tuğlaların arasına fîrûze sırlı kare tuğlalar yerleştirilmiştir [1]. Tuğlaların derz aralıkları mesafeli bırakıldığı için ışık etkisiyle gölge oyunları fazladır [1].
• Aşıkyolu Kuşağı ve Çini Levhalar: Bu süslemenin bitiminde tuğlaların enine ve dikine yerleştirilmesiyle meydana getirilen aşıkyolu motifli bir kuşak bütün gövdeyi dolaşmaktadır [1]. Daha üstte ise birbirinden dikine konmuş iki kırmızı ve aralarındaki bir fîrûze sırlı tuğla ile ayrılmış dikdörtgen çini levhalardan oluşan bir friz yer almaktadır [1]. Koyu mavi zemin üstüne beyaz rûmîlerle süslenen bu levhaların büyük kısmı bugün mevcut değildir [1].
• Üst Örtü ve Külâh: Yapının külâhı bir mukarnas dizisinin hemen üstünde yer almaktadır [1]. Bugün ahşap konstrüksiyon üzerine kurşun kaplı olan konik külâhın aslında tuğla örtü olduğu benzer örneklerden yola çıkarak söylenebilir [1].
• Kapı, Pencereler ve İç Mekân: Kapı ve pencere ölçülerinin birbirine eşit olması dikkat çekicidir [1]. Tuğla ile örülerek kapatılan pencereler mekânı karanlıkta bırakmaktadır [1]. Bu pencereler üzerinden dolaşan üç ayrı friz kuşağı içe dönük bir şekilde düzenlenmiştir; bunun yanında sadece pencere etrafında dolaşan dört friz daha bulunmaktadır [1]. Türbe içinde kaideden gövdeye geçiş pandantif ve mukarnaslarla sağlanmış, kubbe ile örtülmüştür [2]. Yapının içerisinde yer alan daire şeklindeki rozetler bitkisel ve geometrik motiflerle bezelidir [2].

Ziyaret notları

Güdük Minare, Sivas şehir merkezinde Dikilitaş Mahallesi Atatürk Caddesi üzerinde yer almaktadır. Dış mimarisi, tuğla işçiliği ve Türk üçgenleri cadde üzerinden incelenebilir.

Türbeye girişte demir parmaklıklar bulunmakta olup tuğla ile örülen pencereler sebebiyle iç mekân gün ışığı almamaktadır. Şehir merkezindeki tarihî yapılar ve medreseler gezilirken yürüyüş rotasına dahil edilebilir.

Kaynaklarda ziyaret saatleri ve giriş koşulları yer almamaktadır.

Ekim 2026

Kaynaklar

• [1] Güdük Minare — TDV İslâm Ansiklopedisi (Özkan Ertuğrul) — https://islamansiklopedisi.org.tr/guduk-minare
• [2] Güdük Minare — Sivas Cumhuriyet Üniversitesi MiniSivas Mimari Envanteri — https://minisivas.cumhuriyet.edu.tr/guduk-minare