Bozkırın Taş Çadırları: Kümbetler ve Türbeler
Anadolu’dan İran, Azerbaycan ve Orta Asya’ya kümbet ve türbe mimarisi.
Gövdesinden Okumak: Kümbetler
Kümbet nedir, türbeden farkı ne, İran'dan Anadolu'ya nasıl yayıldı ve bir kümbete bakınca kaideden külaha neye bakılır? Kümbet geleneğini okumak için genel bir rehber.
Güdük Minare ve Şeyh Hasan Bey Türbesi
Eretna Devleti'nin 1347 tarihli anıt mezarı; kesme taş kübik kaidesi, 13 iri Türk üçgeni, firuze sırlı tuğla süslemeleri ve lahit kitabesiyle.
Bursa Cem Sultan Türbesi
Muradiye Külliyesi'nde altıgen firuze çinileri, altın yaldızlı kalem işleri, bademli kubbe geçişi ve hüzünlü şehzade tarihiyle Cem Sultan Türbesi.
Sivrihisar Âlemşah Kümbeti: Mermer Gövdeli ve Balık Kabartmalı İlhanlı Anıtı
Eskişehir Sivrihisar'daki 1327-1328 tarihli Âlemşah Kümbeti; kesme mermer gövdesi, sekiz dilimli tuğla piramidal külahı, mumyalık katı ve taçkapısındaki kadim balık figürüyle Anadolu anıt mezar mimarisinin seçkin bir örneğidir.
Erzurum Cimcime Hatun Kümbeti: Melike Çiçak Hatun'un Silindirik Mezar Anıtı
Erzurum Cumhuriyet Caddesi'nde 1304 yılında inşa edilen Cimcime Hatun Kümbeti; silindirik gövdesi, on iki kör kemeri, 2011'de ortaya çıkarılan mumyalık katı ve Melike Çiçak Hatun kitabesiyle İlhanlı dönemi anıt mezar mimarisinin zarif bir temsilcisidir.
Eski Van İkiz Kümbetleri: Orta Kapı Mezarlığı'nın Sekiz Sütunlu Baldaken Anıtları
Eski Van surları dışında, Orta Kapı Mezarlığı'nda yer alan 18. yüzyıl sonu eseri İkiz Kümbetler; sekizer kesme taş sütun üzerine oturan sivri kemerleri, piramidal külahları ve açık baldaken mimarisiyle geç dönem Osmanlı anıt mezar sanatının Van'daki ünik temsilcisidir.
Ahlat Ulu Kümbet: Dokuz Kademeli Külahıyla Usta Şakirt Anıtı
Bitlis Ahlat'ta Van Gölü kıyısına yakın yükselen 1273 tarihli Ulu Kümbet (Usta Şakirt); 9x9 metrelik kaidesi, silindirik gövdesi, dokuz kademeli konik külahı, Âyetü'l-Kürsî kitabe kuşağı ve tonozlu kriptasıyla Ahlat kümbet mimarisinin en anıtsal şaheseridir.
Tercan Mama Hatun Külliyesi: Dairesel Çevre Duvarlı ve Dilimli Saltuklu Başyapıtı
Erzincan Tercan'da 12. yüzyıl sonunda Saltuklu kadın hükümdarı Mama Hatun adına Ahlatlı Mimar Ebü'n-Nemâ tarafından inşa edilen külliye; dairesel çevre duvarlı ve nişli anıt mezarı, dilimli külahı ve kervansarayıyla dünya mimarlık tarihinin ünik bir eseridir.
Nahçıvan Mümine Hatun Türbesi: Mimar Acemi'nin Firûze Çinili Ongen Kulesi
Nahçıvan'da 1186 yılında Atabeg Muhammed Cihan Pehlivan tarafından annesi Mümine Hatun adına Mimar Acemi Nahçıvânî'ye inşa ettirilen anıt kule; ongen tuğla gövdesi, firûze sırlı kûfî kitabeleri ve kaburgalı tonozlu kriptasıyla İslam mimarisinin şaheseridir.
Bin Yıllık Tuğla Şaheser: Gonbad-e Kavus'ta Kümbed-i Kābûs
Ziyârî Hükümdarı Şemsü'l-Meâlî Kābûs b. Veşmgîr tarafından 1006-1007'de yaptırılan, on köşeli yıldız planlı gövdesi ve çift takvimli kûfî kitabeleriyle dünyanın en yüksek tuğla anıt mezarı.
Ahlat Emir Bayındır Kümbeti: Sütunlu Galerisiyle Parmaklıklı Akkoyunlu Anıtı
Bitlis Ahlat'ta 1481 yılında inşa edilen Emir Bayındır Kümbeti; gövdesini saran sekiz sütunlu açık galerisi, konik külahı, mumyalık katı ve usta Baba Can imzalı taş işçiliğiyle Akkoyunlu anıt mezar mimarisinin şaheseridir.
Gevaş Halime Hatun Kümbeti: Ahlatlı Usta Esed'in Van Gölü Kıyısındaki Şaheseri
Van'ın Gevaş ilçesinde 1335 yılında Melik İzzeddin Şîr tarafından kızı Halime Hatun adına yaptırılan kümbet; onikigen gövdesi, konik külahı, istiridye yivli trompları ve Ahlatlı Pehlivan oğlu Mimar Esed imzalı taş tezyinatıyla Doğu Anadolu anıt mezar mimarisinin zirvesidir.
Kayseri Döner Kümbet: Şah Cihan Hatun'un Hayat Ağaçlı Selçuklu Anıtı
Kayseri Melikgazi'de Talas yolu üzerinde yükselen 13. yüzyıl sonu eseri Döner Kümbet; onikigen gövdesi, konik taş külahı, insan başlı sfenksleri, hayat ağacı ve çift başlı kartal kabartmalarıyla Anadolu Selçuklu anıt mezar mimarisinin şaheseridir.
Erzurum Üç Kümbetler: Emîr Saltuk'un Çift Ejderli ve İki Renkli Taş Anıtı
Erzurum Çifte Minareli Medrese'nin güneyinde yükselen Üç Kümbetler; 12. yüzyıl Saltuklu eseri iki renkli Emîr Saltuk Kümbeti, kasnağındaki çift ejder ve kartal kabartmaları, onikigen anonim kümbetleri ve kriptalarıyla Anadolu mezar mimarisinin en kadim açık hava külliyesidir.
Urmiye Üç Günbed Türbesi: Selçuklu Kûfî Kitabeli Silindirik Kule Mezar
İran'ın Urmiye kentinde 1184 yılında Selçuklu Emiri Şîşkat el-Muzafferî adına Mimar Ebû Mansûr b. Mûsâ tarafından inşa edilen Üç Günbed (Se Gonbad) Türbesi; kesme taş kaidesi, silindirik tuğla kulesi, mukarnaslı taçkapısı ve kûfî kitabeleriyle Selçuklu mezar mimarisinin şaheseridir.